Πόσο καλά κρατά έξω το περίβλημα ό,τι πρέπει;
Ο κωδικός IP δείχνει πόσο καλά το περίβλημα κρατά έξω στερεά αντικείμενα, σκόνη και νερό, και πόσο καλά κρατά τους ανθρώπους μακριά από ενεργά μέρη. Είναι το πρώτο που ελέγχεται όταν ένας πίνακας, ένα κουτί διακλάδωσης ή ένα φωτιστικό μπαίνει σε χώρο με σκόνη, υγρασία ή έκθεση. Ο οδηγός δείχνει πώς διαβάζεται ο κωδικός, με τι δοκιμάστηκε κάθε αριθμός, πώς επιλέγεται ο βαθμός προστασίας και πώς διατηρείται μετά την εγκατάσταση.
Το υλικό είναι εκπαιδευτικό. Οι απαιτήσεις που ισχύουν σε μια εγκατάσταση προκύπτουν από τα πρότυπα και τους εθνικούς κανόνες που ισχύουν και από τα στοιχεία του κατασκευαστή.
Τι είναι ο κωδικός IP
Ο κωδικός IP (International Protection, δηλαδή διεθνής προστασία) ορίζεται στο IEC 60529, που υιοθετήθηκε στην Ευρώπη ως EN 60529. Περιγράφει τους βαθμούς προστασίας που παρέχει ένα περίβλημα. Αποτελείται από τα γράμματα IP, έναν πρώτο αριθμό από 0 έως 6 για στερεά και σκόνη, έναν δεύτερο αριθμό από 0 έως 9 για νερό, και μερικές φορές ένα ή δύο γράμματα. Ένας αριθμός που δεν καθορίζεται αντικαθίσταται από το X.
Ο κωδικός ισχύει για το περίβλημα όπως δοκιμάστηκε, με τις δικές του τσιμούχες, καλύμματα και στυπιοθλίπτες. Δεν περιγράφει τον κίνδυνο έκρηξης, τη διάβρωση, ούτε τις χημικές ουσίες και τη θερμοκρασία που αντέχει το περίβλημα. Επίσης δεν ταυτίζεται με τους τύπους NEMA που χρησιμοποιούνται στη Βόρεια Αμερική.
Στερεά αντικείμενα και σκόνη
Ο πρώτος αριθμός έχει δύο ρόλους. Στα επίπεδα 1 έως 4 λέει ποιο μέγεθος αντικειμένου δεν μπορεί να μπει και, ταυτόχρονα, ποιο μέρος ενός ανθρώπου δεν φτάνει σε επικίνδυνα μέρη στο εσωτερικό. Η δοκιμή χρησιμοποιεί σφαίρα 50, 12,5, 2,5 ή 1 mm και, για το επίπεδο 2, επιπλέον άρθρωτο δάχτυλο δοκιμής. Τα επίπεδα 5 και 6 αφορούν τη σκόνη και δοκιμάζονται σε θάλαμο με τάλκη.
- IP5X: προστασία από σκόνη. Μπορεί να μπει σκόνη, όχι όμως σε ποσότητα που βλάπτει τον εξοπλισμό ή την ασφαλή λειτουργία.
- IP6X: στεγανότητα σε σκόνη. Δεν μπαίνει καθόλου σκόνη, με δοκιμή υπό κενό στο εσωτερικό του περιβλήματος. Είναι το επίπεδο για πολύ λεπτή ή αγώγιμη σκόνη.
Νερό
Ο δεύτερος αριθμός ανεβαίνει από σταγόνες (1) σε πίδακες (5 και 6), βύθιση (7 και 8) και θερμούς πίδακες υψηλής πίεσης (9). Σε κάθε δοκιμή το νερό δεν πρέπει να μπει σε ποσότητα που βλάπτει τον εξοπλισμό ή την ασφαλή λειτουργία.
Οι αριθμοί 7 και 8 δεν συνεπάγονται προστασία από πίδακες: ένα περίβλημα που αντέχει βύθιση δεν έχει απαραίτητα δοκιμαστεί με πίδακες. Όπου μετράνε και τα δύο, το περίβλημα φέρει και τις δύο σημάνσεις, όπως IP65/IP67. Το IPX9 σημαίνει ότι το περίβλημα δοκιμάστηκε με πίδακες νερού υψηλής πίεσης και υψηλής θερμοκρασίας από μικρή απόσταση, υπό τις συνθήκες του προτύπου, όπως χρειάζεται για εξοπλισμό που πλένεται σε βιομηχανίες τροφίμων. Δεν αποτελεί εγγύηση για τις πραγματικές συνθήκες καθαρισμού, τα απορρυπαντικά ή τις χημικές ουσίες: ελέγξτε τα στοιχεία του κατασκευαστή.
Γράμματα και κρούση (IK)
- Πρόσθετο γράμμα A, B, C ή D: χρησιμοποιείται όταν η προστασία ανθρώπων από επικίνδυνα μέρη είναι καλύτερη απ’ όσο λέει ο πρώτος αριθμός, ή όταν δηλώνεται μόνο αυτή η προστασία. Το A είναι το πίσω μέρος του χεριού, το B το δάχτυλο, το C ένα εργαλείο 2,5 mm και το D ένα σύρμα 1 mm. Το IPXXB σημαίνει λοιπόν προστασία από άγγιγμα με δάχτυλο, χωρίς να καθορίζεται ο πρώτος αριθμός.
- Συμπληρωματικό γράμμα H, M, S ή W: Το H αφορά συσκευές υψηλής τάσης, το M σημαίνει ότι η δοκιμή νερού έγινε με τα κινούμενα μέρη σε λειτουργία, το S με τα μέρη ακινητοποιημένα και το W ότι το περίβλημα ταιριάζει σε δηλωμένες καιρικές συνθήκες.
- Κωδικός IK: ξεχωριστός κωδικός, στο IEC 62262, για την αντοχή σε μηχανική κρούση. Το IK07 είναι 2 J, το IK08 είναι 5 J, το IK09 είναι 10 J και το IK10 είναι 20 J. Δεν προκύπτει από τον κωδικό IP.
Επιλογή βαθμού προστασίας
Η επιλογή γίνεται από τον χώρο και από ό,τι συμβαίνει εκεί: σκόνη, βροχή, καθαρισμός με λάστιχο, πλημμύρα, και ποιος μπορεί να αγγίξει το περίβλημα. Για ενεργά μέρη οι κανόνες των εγκαταστάσεων (IEC 60364-4-41) απαιτούν περίβλημα τουλάχιστον IPXXB ή IP2X, και για την εύκολα προσβάσιμη πάνω επιφάνεια IPXXD ή IP4X. Ο πίνακας δίνει συνηθισμένα σημεία εκκίνησης. Αποφασίζουν η προδιαγραφή του έργου και το πρότυπο του προϊόντος.
| Χώρος | Συνηθισμένο σημείο εκκίνησης | Λόγος |
|---|---|---|
| Εσωτερικός ηλεκτρολογικός χώρος, στεγνός και καθαρός | IP2X | Προστασία από άγγιγμα ενεργών μερών με δάχτυλο |
| Εσωτερικό εργαστήριο ή αποθήκη με σκόνη | IP4X έως IP54 | Σύρματα και σκόνη, μερικές πιτσιλιές |
| Εξωτερικός χώρος, εκτεθειμένος σε βροχή | IP54 ή IP55, IP65 όπου πλένεται με λάστιχο | Σκόνη, βροχή και πίδακες |
| Χώροι πλύσης, όπως βιομηχανίες τροφίμων | IP66 ή IP69 | Ισχυροί ή θερμοί πίδακες |
| Φρεάτια που μπορεί να πλημμυρίσουν | IP67 ή IP68 | Βύθιση |
Μην υπερβάλλετε στις προδιαγραφές. Ένας υψηλότερος βαθμός κοστίζει περισσότερο και μπορεί να παγιδεύσει θερμότητα και συμπύκνωση. Οι πίνακες που αποδίδουν πολλή θερμότητα μπορεί να χρειάζονται αερισμό, και τότε ο βαθμός πέφτει στο επίπεδο των ανοιγμάτων, εκτός αν χρησιμοποιηθεί εναλλάκτης θερμότητας ή ανεμιστήρας με φίλτρο δηλωμένου βαθμού. Δείτε επίσης τον οδηγό διαστασιολόγησης ζυγών.
Διατήρηση του βαθμού προστασίας
- Είσοδοι καλωδίων: χρησιμοποιήστε στυπιοθλίπτη με τον ίδιο βαθμό IP με το περίβλημα, κατάλληλο για τη διάμετρο του καλωδίου. Κλείστε κάθε ελεύθερη είσοδο με τάπα του ίδιου βαθμού.
- Διάτρηση: μια τρύπα που ανοίγεται στο έργο είναι νέο άνοιγμα. Σφραγίστε την, αλλιώς ο βαθμός δεν είναι αυτός της ετικέτας.
- Πόρτα και τσιμούχα: κλείνετε όλα τα μάνδαλα, κρατήστε την τσιμούχα καθαρή και συνεχή, και αντικαταστήστε την όταν σκληρύνει, πλαταίνει ή ραγίσει.
- Θέση: τοποθετήστε το περίβλημα στον προσανατολισμό της δοκιμής. Οι στυπιοθλίπτες πρέπει να κοιτούν προς τα κάτω, ώστε το νερό να απομακρύνεται από την είσοδο. Τοποθετήστε αποστραγγιστικό ή αναπνευστήρα όπου μπορεί να σχηματιστεί συμπύκνωση.
Παράδειγμα εφαρμογής
Ανάγνωση κωδικών. Το IP54 είναι περίβλημα προστατευμένο από σκόνη (5) που αντέχει πιτσιλιές από κάθε διεύθυνση (4). Το IPX4 δεν λέει τίποτα για τη σκόνη. Το IP66 είναι στεγανό σε σκόνη και αντέχει ισχυρούς πίδακες. Το IP65/IP67 είναι στεγανό σε σκόνη και αντέχει και πίδακες και προσωρινή βύθιση.
Επιλογή. Ένα ερμάριο διανομής στέκεται σε εξωτερικό χώρο με σκόνη, καθαρίζεται με λάστιχο και βρίσκεται σε χαμηλό σημείο όπου μπορεί να σταθεί νερό για λίγο. Χρειάζονται στεγανότητα σε σκόνη, πίδακες και προσωρινή βύθιση, άρα επιλέγεται IP65/IP67, ή IP66 μαζί με IP67.
Διατήρηση. Το περίβλημα είναι IP66, αλλά ο εγκαταστάτης τοποθετεί σε μία είσοδο στυπιοθλίπτη που είναι μόνο IP54. Το σύνολο είναι τότε IP54, γιατί ο βαθμός του συνόλου είναι αυτός του πιο αδύναμου μέρους. Η αντικατάσταση του στυπιοθλίπτη με σωστά τοποθετημένο IP66 είναι αναγκαίο βήμα, αλλά δεν αποκαθιστά αυτομάτως το IP66: πρέπει να ελεγχθεί το σύνολο, μαζί με τις άλλες εισόδους, πριν δηλωθεί IP66.